poniedziałek, 24 sierpnia 2026
niedziela, 23 sierpnia 2026
Pakt dwóch agresorów. Dlaczego Hitler nie obawiał się wojny z Polską?
Wiaczesław Mołotow podpisuje niemiecko-sowiecki traktat o granicach i przyjaźni, Moskwa, 28 września 1939 roku. Za nim stoją m.in. Joachim von Ribbentrop i Józef Stalin. Fotografia ze zbiorów amerykańskiego National Archives and Records Administration, identyfikator NARA 540196. Autor nieznany. Domena publiczna, Public Domain Mark 1.0.
Goliaty przeciw barykadom. Niemiecka technika w wojnie miejskiej
Niemieccy żołnierze przygotowują lekkie nosiciele ładunków wybuchowych „Goliath” podczas Powstania Warszawskiego, ul. Powązkowska, sierpień 1944 r. Prawdopodobnie fotografia została wykonana 11 sierpnia, gdy tego typu pojazdy wykorzystano podczas walk na Woli. Fot. Josef Gutermann. Bundesarchiv, Bild 101I-695-0411-09A. Licencja: CC BY-SA 3.0 DE.
sobota, 22 sierpnia 2026
Stare Miasto – bitwa, której nie dało się wygrać
Ruiny kamienic w rejonie ulic Miodowej i Senatorskiej, widziane z Podwala w kierunku placu Teatralnego, 31 sierpnia 1944 r. Fotografia wykonana w ostatnich godzinach obrony Starego Miasta pokazuje skalę zniszczenia dzielnicy po niemal miesiącu walk, bombardowań i ostrzału artyleryjskiego. Fot. Wiesław Chrzanowski „Wiesław” (1920–2011), żołnierz batalionu „Gustaw”. Źródło: Jerzy Piórkowski, Miasto nieujarzmione, Warszawa 1957, s. 225 / Wikimedia Commons. Status prawny: domena publiczna – PD-Poland
piątek, 21 sierpnia 2026
czwartek, 20 sierpnia 2026
Jak Wielka Brytania rzuciła Polskę Hitlerowi na pożarcie i co na tym zyskała
Premier Wielkiej Brytanii Neville Chamberlain wymachuje kartką z podpisanym z Hitlerem układem. (Fot. CENTRAL PRESS/GETTY IMAGES)
PAST-a zdobyta. Powstanie, które potrafiło zwyciężać
Powstańcy przy gmachu PAST-y przy ul. Zielnej 37/39, 20 sierpnia 1944 r. Jeden z żołnierzy trzyma polski miotacz ognia wzór K. Tego dnia, po wielogodzinnym szturmie, oddziały batalionu „Kiliński” zdobyły jeden z najważniejszych niemieckich punktów oporu w Śródmieściu. Fot. Jerzy Tomaszewski „Jur” (1924–2016). Źródło: Jerzy Tomaszewski, Epizody Powstania Warszawskiego, Warszawa 1979 / Wikimedia Commons. Status prawny: domena publiczna – PD-Poland.
środa, 19 sierpnia 2026
Powstańcza Warszawa po trzech tygodniach. Dlaczego miasto nadal walczyło?
Mieszkańcy Warszawy napełniają worki piaskiem na podwórzu kamienicy przy ul. Moniuszki 11, połowa sierpnia 1944 r. Worki wykorzystywano do budowy i wzmacniania barykad oraz podczas gaszenia pożarów. Powstanie mogło trwać nie tylko dzięki walczącym oddziałom, lecz także dzięki tysiącom cywilów podtrzymujących codzienne funkcjonowanie miasta. Fot. Eugeniusz Lokajski „Brok” (1908–1944). Źródło: Powstanie Warszawskie w Ilustracji, wydanie specjalne tygodnika „Stolica”, 1 sierpnia 1957, s. 30 / Wikimedia Commons. Status prawny: domena publiczna, Public Domain Mark 1.0
wtorek, 18 sierpnia 2026
Czy Zachód zdradził Powstanie Warszawskie?
Winston Churchill i Franklin D. Roosevelt podczas konferencji alianckiej w Casablance, styczeń 1943 r. Półtora roku później przywódcy dwóch głównych mocarstw zachodnich stanęli wobec pytania, jak daleko mogą posunąć się w pomocy walczącej Warszawie, nie doprowadzając do konfliktu ze Stalinem. Źródło: Imperial War Museums, A 14153 / Wikimedia Commons. Status prawny: Public Domain – UK Government.
poniedziałek, 17 sierpnia 2026
„Każdy pocisk – jeden Niemiec”. Powstanie zaczyna liczyć amunicję
Posterunek przed kwaterą powstańczą, Warszawa, sierpień 1944 r. Jeden z żołnierzy trzyma pistolet maszynowy „Błyskawica”. Po prawej widoczny plakat „Każdy pocisk – jeden Niemiec”, wykonany w połowie sierpnia 1944 r. na zlecenie IV Wydziału Prasowo-Wydawniczego Biura Informacji i Propagandy AK. Fot. Tadeusz Bukowski „Bończa” (1909–1980). Źródło: Lesław M. Bartelski, Tadeusz Bukowski, Warszawa w dniach Powstania 1944, Warszawa 1980, s. 102 / Wikimedia Commons. Status prawny: Public Domain – PD-Poland.
Noc, po której nie było już Leonówki
Tuczyn na Wołyniu, prawdopodobnie lata 30. XX w. Budynek plebanii ewangelicko-luterańskiej. Leonówka, zniszczona przez UPA w nocy z 1 na 2 sierpnia 1943 r., należała do gminy Tuczyn. Fot. autor nieznany, Wikimedia Commons, domena publiczna.
Churchill chciał pomóc Warszawie. Stalin miał inne plany
Winston Churchill, 2 sierpnia 1944 r., dzień po rozpoczęciu Powstania Warszawskiego. Brytyjski premier próbował doprowadzić do zwiększenia pomocy dla walczącej Warszawy, lecz jego możliwości ograniczało stanowisko Stalina i zależność operacji lotniczych od współpracy sowieckiej. Fot. British Government. Imperial War Museums, HU 90973 / Wikimedia Commons. Status prawny: Public Domain – UK Government.
niedziela, 16 sierpnia 2026
Cisza i brzęczenie much
Muczne. Drogowskaz prowadzący do miejsca dawnej leśniczówki Brenzberg. W sierpniu 1944 r. zamordowano tam grupę polskich mieszkańców, według relacji i ustaleń przyjmowanych przez IPN liczącą 74 osoby. Fot. GringoPL, 23 sierpnia 2011 r., Wikimedia Commons, CC BY-SA 3.0.
Dlaczego alianci nie uratowali Warszawy?
Lotnicy alianccy związani z pomocą dla walczącej Warszawy, 1944 r. Próby zaopatrywania Powstania drogą lotniczą wymagały długich i niebezpiecznych lotów, podczas gdy brak zgody Stalina na korzystanie z sowieckich lotnisk przez znaczną część Powstania dramatycznie ograniczał możliwości zachodnich aliantów. Źródło: Imperial War Museums, Ministry of Information Second World War Press Agency Print Collection / Wikimedia Commons. Status prawny: Public Domain, UK Government.
sobota, 15 sierpnia 2026
15 sierpnia 1944. Armia Krajowa miała żołnierzy. Nie miała armii w klasycznym sensie
Żołnierze 2. plutonu kompanii ochrony Sztabu Obszaru Warszawskiego AK „Koszta” podczas odprawy przy ul. Moniuszki, Warszawa, sierpień 1944 r. Armia Krajowa posiadała rozbudowane struktury dowodzenia i tysiące żołnierzy, ale nie dysponowała uzbrojeniem, artylerią, bronią pancerną i zapleczem charakterystycznym dla regularnej armii. Fot. Eugeniusz Lokajski „Brok” (1908–1944). Źródło: Wikimedia Commons. Domena publiczna (Public Domain).
piątek, 14 sierpnia 2026
Elegia na śmierć Stacha Jonesa. Aktora, który nie nauczył się udawać
Stachu Jones, właściwie Stanisław Jan Michna, w filmie „Magnaci i Czarodzieje”. Nie był zawodowym aktorem, ale miał coś, czego nie zapewnia żadna szkoła teatralna – autentyczność. Źródło: materiały promocyjne filmu „Magnaci i Czarodzieje”, za: FDB
czwartek, 13 sierpnia 2026
Szkuner Ligi Morskiej i Kolonialnej "Elemka" Szkuner zacumowany przy nadbrzeżu. 1930 – 1939
Szkuner Ligi Morskiej i Kolonialnej „Elemka” przy nabrzeżu, 1935–1936. Fot. autor nieznany, Narodowe Archiwum Cyfrowe, Koncern Ilustrowany Kurier Codzienny – Archiwum Ilustracji, sygn. 3/1/0/6/304. Materiał ze zbiorów NAC udostępniony w serwisie Szukaj w Archiwach.
środa, 12 sierpnia 2026
„Czołg-pułapka” na Kilińskiego. Jak rodzi się legenda historyczna
Szczątki niemieckiego transportera ładunków wybuchowych Borgward B IV po eksplozji przy ul. Kilińskiego 3 w Warszawie, 13 sierpnia 1944 r. Pojazd przez dziesięciolecia określano jako „czołg-pułapkę”, choć nie był czołgiem, a współczesne ustalenia podważają tezę o świadomie zastawionej przez Niemców pułapce. Fot. Jerzy Świderski. Źródło: Powstanie Warszawskie w Ilustracji, wydanie specjalne tygodnika „Stolica”, 1 sierpnia 1957, s. 59 / Wikimedia Commons. Status prawny: domena publiczna (Public Domain).
Grenlandia, czyli nagłe odkrycie duńskiej miłości
Grenlandia pod duńskimi rządami. Dzisiaj Kopenhaga występuje jako obrońca prawa Inuitów do samostanowienia. Historia stosunków Danii z rdzennymi mieszkańcami wyspy pokazuje jednak, że to odkrycie jest stosunkowo świeże.
wtorek, 11 sierpnia 2026
Czy Powstanie miało realne szanse powodzenia?
Powstanie Warszawskie, początek sierpnia 1944 r. Powstańczy punkt obserwacyjny w Śródmieściu. Fot. Eugeniusz Lokajski „Brok” (1908–1944). Źródło: Powstanie Warszawskie w Ilustracji, „Stolica”, wydanie specjalne, 1 sierpnia 1957, s. 28; Wikimedia Commons. Domena publiczna (Public Domain).
poniedziałek, 10 sierpnia 2026
To Niemcy odpowiadają za zagładę Warszawy
Niemieckie Brennkommando podczas planowego niszczenia Warszawy, 1944 r. Podpalacze z Technische Nothilfe przy ul. Leszno 22 i 24. Autor fotografii nieznany. Źródło: Warszawa 1945, Warszawa 1985 / Wikimedia Commons. Status prawny: Public Domain.
niedziela, 9 sierpnia 2026
Dlaczego Niemcy bali się Bora-Komorowskiego
GGen. Tadeusz Bór-Komorowski (1895–1966), Komendant Główny Armii Krajowej i dowódca Powstania Warszawskiego. Dla władz III Rzeszy nie był przywódcą lokalnego buntu, lecz dowódcą największej podziemnej armii w okupowanej Europie. Fotografia wykonana podczas Powstania Warszawskiego, sierpień 1944 r. Autor: nieznany. Źródło: Muzeum Powstania Warszawskiego / Wikimedia Commons. Status prawny: Public Domain (PD-Poland).
sobota, 8 sierpnia 2026
Stalin wygrał bitwę, której nie stoczył
Przywódcy Wielkiej Trójki podczas konferencji w Jałcie (od lewej): Winston Churchill, Franklin D. Roosevelt i Józef Stalin, 9 lutego 1945 r. Kilka miesięcy po upadku Powstania Warszawskiego Stalin przystępował do powojennego podziału Europy z polityczną przewagą wynikającą z podporządkowania Polski Związkowi Sowieckiemu. Źródło: Naval History and Heritage Command / UK National Archives, Wikimedia Commons. Status prawny: Public Domain.
piątek, 7 sierpnia 2026
Rokossowski patrzył zza Wisły
Marszałek Konstanty Rokossowski w mundurze Wojska Polskiego po objęciu funkcji ministra obrony narodowej. Urodzony w Warszawie syn Polaka i Rosjanki, w latach wielkiej czystki więziony i torturowany przez NKWD, podczas Powstania Warszawskiego dowodził 1. Frontem Białoruskim, którego wojska zatrzymały się na linii Wisły. Fot. Roman Burzyński, „Przekrój”, listopad 1949. Źródło: Wikimedia Commons. Status prawny: Public Domain (PD-Poland).
czwartek, 6 sierpnia 2026
Von dem Bach – człowiek, który miał zniszczyć stolicę
SS-Obergruppenführer Erich von dem Bach podczas Powstania Warszawskiego. Jako dowódca niemieckich sił od 5 sierpnia 1944 r. odpowiadał za operację stłumienia Powstania Warszawskiego i realizację rozkazów wydanych przez Adolfa Hitlera i Heinricha Himmlera. Po kapitulacji prowadził negocjacje z dowództwem Armii Krajowej. Fotografia z 1944 r. Źródło: Wikimedia Commons, domena publiczna (Public Domain).
Hitler wydał rozkaz zagłady Warszawy
Niemieckie Sprengkommando przygotowuje wysadzenie Zamku Królewskiego w Warszawie, 8 września 1944 r. Fot. Alfred Mensebach. Źródło: Edward Serwański, Irena Trawińska (red.), Zbrodnia niemiecka w Warszawie 1944 r., Instytut Zachodni, Poznań 1946; Wikimedia Commons. Status prawny: Public Domain (PD-Poland).
wtorek, 4 sierpnia 2026
poniedziałek, 3 sierpnia 2026
Patriotyczne szaleństwo czy chłodna kalkulacja?
PPowstańcy i ludność cywilna wznoszą barykadę podczas Powstania Warszawskiego, sierpień 1944 r. Autor fotografii: nieznany. Źródło: Miasto Nieujarzmione, Warszawa: Iskry, 1957; Wikimedia Commons. Status prawny: Public Domain (PD-Poland).
Największy mit Powstania: że można go było uniknąć
Mieszkańcy Warszawy wznoszą barykadę w pierwszych dniach Powstania Warszawskiego, sierpień 1944 r. Autor fotografii: nieznany. Źródło: Muzeum Powstania Warszawskiego / Wikimedia Commons. Status prawny: Public Domain (PD-Poland).
sobota, 1 sierpnia 2026
piątek, 31 lipca 2026
Subskrybuj:
Posty (Atom)