Mobilna grupa rozpoznania powietrznego ukraińskiej 72. Brygady Zmechanizowanej i dron DJI Matrice 300, wrzesień 2022 r. Fot. 72. Brygada Zmechanizowana / mil.gov.ua, CC BY 4.0.
W czasie pierwszej wojny światowej żołnierz wychylający głowę ponad okop mógł zostać zauważony przez obserwatora, który następnie przekazywał informację artylerii. Na Ukrainie nie trzeba już wychylać głowy. Wystarczy nieostrożnie uruchomić nadajnik, zbyt długo pozostawić pojazd w jednym miejscu albo przejechać kilka razy tą samą drogą. Nad pozycjami krążą drony, pracują kamery termowizyjne, rozpoznanie radiowe i cyfrowe systemy przekazywania danych. Pole walki nie stało się całkowicie przezroczyste, lecz zaczęło wyjątkowo uważnie patrzeć.
Z tego powodu front przypomina chwilami fotografie sprzed stu lat: okopy, zasieki, pola minowe, zniszczone wsie i powolne zdobywanie terenu mierzonego w kilometrach, a nie w nazwach kolejnych stolic. Podobieństwo jest uderzające, ale łatwo wyprowadzić z niego fałszywy wniosek. Rosjanie i Ukraińcy nie wrócili do roku 1916 dlatego, że zapomnieli o istnieniu wojny manewrowej. Znaleźli się w sytuacji, w której większe zgrupowanie wojsk trudno ukryć, a jeszcze trudniej przesunąć bez pozostawienia śladów.
Obrona korzysta z tej sytuacji w sposób bezlitosny. Dron wykrywa przygotowania, artyleria albo inny bezzałogowiec atakuje zauważony cel, miny zatrzymują pojazdy, a fortyfikacje chronią żołnierzy przed skutkami ostrzału. Żaden element nie jest samodzielnie rewolucyjny. Dopiero ich połączenie tworzy system, przez który atakujący musi przebijać się jak petent przez urząd wyposażony w kilka okienek, sprzeczne formularze i pracownika właśnie udającego się na przerwę.
Przewaga obrony nie wynika więc wyłącznie z pojawienia się dronów. Bezzałogowce mogą zostać zakłócone, zestrzelone, przejęte albo po prostu utracone, a ich skuteczność zależy od pogody, łączności i doświadczenia operatora. Same pola minowe również nie zatrzymają przeciwnika na zawsze. Kiedy jednak miny spowalniają kolumnę, rozpoznanie wskazuje jej położenie, a artyleria czeka na współrzędne, kilka niezależnych przeszkód zaczyna pracować jak jeden mechanizm. Atakujący nie walczy już z pojedynczą linią okopów. Musi rozerwać cały łańcuch obserwacji, decyzji i ognia.
Właśnie dlatego udane natarcie wymaga dziś znacznie więcej niż zgromadzenia odpowiedniej liczby pojazdów. Trzeba oślepić część rozpoznania przeciwnika, zakłócić jego łączność, oszukać go co do kierunku uderzenia, wytyczyć przejścia przez pola minowe, stłumić stanowiska ogniowe i ochronić odwody. Wszystkie te czynności muszą zostać przeprowadzone we właściwej kolejności, a często niemal równocześnie. Nawet niewielkie opóźnienie może sprawić, że luka zostanie zamknięta, zanim wykorzystają ją kolejne oddziały.
Nie oznacza to końca manewru. Oznacza natomiast, że manewr przestał być prostą czynnością polegającą na szybkim przesuwaniu wojsk po mapie. Najpierw trzeba stworzyć przestrzeń, w której ruch stanie się możliwy. Współczesne obejście przeciwnika może zacząć się od zakłócenia jego sieci łączności, zniszczenia magazynu, zaatakowania stanowiska dowodzenia albo podsunięcia mu fałszywego obrazu sytuacji. Dopiero później pojawiają się pojazdy i żołnierze, których ruch zobaczy publiczność.
Rzecz jasna, Ukraina nie jest gotową makietą każdej przyszłej wojny. Inne położenie geograficzne, przewaga jednego z przeciwników w powietrzu, odmienne cele polityczne albo udział silnej floty mogą zmienić proporcje między ruchem a obroną. Nie należy wpatrywać się w Donbas tak długo, aż zacznie przypominać Tajwan, Bałtyk i pustynię jednocześnie. Z ukraińskiego doświadczenia wynika jednak ostrzeżenie: nowoczesne uzbrojenie samo nie zapewnia szybkości, a technologiczna przewaga na papierze nie musi otworzyć drogi na polu walki.
Najcenniejszym zasobem staje się zdolność czasowego ukrycia własnych zamiarów. Nie chodzi tylko o tradycyjny kamuflaż. Wojsko musi kontrolować emisję sygnałów, rozpraszać magazyny, korzystać z atrap, zmieniać procedury i wykonywać pozornie nieracjonalne ruchy, aby wprowadzić przeciwnika w błąd. W środowisku pełnym czujników oszustwo przestaje być eleganckim dodatkiem do planu. Staje się jednym z warunków przeżycia.
Istnieje jeszcze jeden powód, dla którego front stoi. Każda innowacja jest szybko kopiowana albo neutralizowana. Nowa częstotliwość sterowania dronem daje przewagę do chwili, gdy przeciwnik nauczy się ją zakłócać. Skuteczna metoda ataku działa do momentu rozpoznania jej schematu. Przewagę mierzy się czasem nie w dekadach, lecz w tygodniach. Zwycięża nie ten, kto raz stworzył doskonałe rozwiązanie, ale ten, kto potrafi zmienić je, zanim stanie się przewidywalne.
Wojna pozycyjna nie powróciła dlatego, że technika zawiodła. Przeciwnie, wróciła między innymi dlatego, że środki rozpoznania i rażenia stały się zbyt skuteczne, aby bezkarnie koncentrować wojska. Najnowocześniejsze narzędzia odtworzyły więc jeden z najstarszych problemów wojny: jak przejść przez teren obserwowany przez przeciwnika, nie dając mu czasu na reakcję.
Pole bitwy patrzy niemal bez przerwy. Nie widzi jednak wszystkiego. W tej różnicy między „niemal” a „wszystko” mieści się dziś możliwość manewru, powodzenie operacji i życie tysięcy ludzi.
Brak komentarzy:
Prześlij komentarz