Wkroczenie Armii Czerwonej do Polski, wrzesień 1939 r. Autor nieznany. Wikimedia Commons, domena publiczna (PD-Russia-1996).
wtorek, 22 września 2026
poniedziałek, 21 września 2026
Desant na Czerniaków. Polacy zza Wisły idą na pomoc
Płyta Desantu 3. Dywizji Piechoty 1. Armii Wojska Polskiego na Czerniakowie, upamiętniająca żołnierzy przeprawiających się przez Wisłę na pomoc walczącej Warszawie we wrześniu 1944 r. Fot. Piotr Biegała (HeAVenlY), Wikimedia Commons, domena publiczna (PD-self).
Berling chce ratować Warszawę
Gen. Zygmunt Berling, 1943 r. Autor fotografii nieznany. Źródło: Centralne Archiwum Wojskowe / Wikimedia Commons. Domena publiczna (PD-Poland, PD-anon-70-EU).
piątek, 18 września 2026
Rokossowski zdobywa Pragę. Dlaczego zatrzymuje się nad Wisłą?
Marszałek Związku Sowieckiego Konstanty Rokossowski, dowódca 1. Frontu Białoruskiego podczas walk o Pragę we wrześniu 1944 r. Fotografia z czerwca 1945 r., autor nieznany. Źródło: Ministerstwo Obrony Federacji Rosyjskiej / Wikimedia Commons. Licencja CC BY 4.0.
Piaseczno. Dziewięćdziesiąt cztery ofiary jednego wrześniowego dnia
Piaseczna na Wołyniu, 1916 r. Podoficerowie i oficerowie 2. Pułku Ułanów Legionów Polskich w obozie pod Piaseczną. Fot. Stanisław Janowski. Źródło: Muzeum Narodowe w Krakowie / Wikimedia Commons. Domena publiczna, Public Domain Mark 1.0. W tej samej miejscowości 19 września 1943 r. zamordowano 94 Polaków.
czwartek, 17 września 2026
Niemcy wysadzają mosty. Wisła staje się granicą dwóch światów
Zniszczony Most Kierbedzia w Warszawie, wysadzony przez Niemców 13 września 1944 r. Fotografia wykonana w 1945 lub 1946 r., autor nieznany. Źródło reprodukcji: Wikimedia Commons. Domena publiczna (PD-Poland).
środa, 16 września 2026
Praga pada. Warszawa widzi Armię Czerwoną
Żołnierze 1. Armii Wojska Polskiego podczas walk o Pragę, 13 września 1944 r. Autor nieznany. Źródło reprodukcji: Wikimedia Commons. Domena publiczna (PD-Poland).
17 września 1939. Witkacy zamyka własne „Nienasycenie”. Włodzimierz Sołowjow i anatomia katastrofy
Stanisław Ignacy Witkiewicz, „Kuszenie świętego Antoniego II”, 1921–1922, tempera na płótnie, 72,5 × 142,5 cm. Zbiory Muzeum Narodowego w Krakowie, nr inw. MNK II-b-1559. Źródło reprodukcji: Muzeum Narodowe w Krakowie/Wikimedia Commons. Domena publiczna.
wtorek, 15 września 2026
Czy Sowieci rzeczywiście próbowali uratować Powstanie?
Ranni żołnierze Armii Krajowej i 1. Armii Wojska Polskiego w niemieckiej niewoli po walkach Powstania Warszawskiego, wrzesień–październik 1944 r.; fotografia wiązana z walkami na Czerniakowie. Fot. August Ahrens. Bundesarchiv, Bild 146-2005-0038. Źródło reprodukcji: Wikimedia Commons. Licencja CC BY-SA 3.0 DE.
poniedziałek, 14 września 2026
Armia Czerwona znowu rusza. Dlaczego właśnie teraz?
Armia Czerwona w 1944 roku. Ilustracja z brytyjskiego wojennego opracowania „New Notes on the Red Army”, 1944. Źródło reprodukcji: Wikimedia Commons. Domena publiczna — wygasły Crown Copyright.
Stalin zmienia taktykę. Pomoc czy polityczna gra?
Józef Stalin „grający na nosie”, lata 40. XX wieku. Fot. Nikołaj Własik. Źródło: Wikimedia Commons; fotografia z prywatnego archiwum J. Kowalenko. Status według Wikimedia Commons: domena publiczna.
niedziela, 13 września 2026
Worobin. Polskie rodziny, których ciała wrzucono do rzeki
Worobin na Wołyniu. Dwór Platerów od strony podjazdu, 14 września 1870 r. Rysunek Napoleona Ordy. Dokładnie 73 lata później, 14 września 1943 r., w majątku Worobin upowcy zamordowali 24 Polaków należących do kilku pozostających tam rodzin, a ich ciała wrzucono do przepływającej przez majątek rzeczki. Oryginał: Muzeum Narodowe w Krakowie, Teka Wołyń, nr inw. III-r.a. 4290. Dzieło w domenie publicznej.
sobota, 12 września 2026
Witryłów. Wieś, która nie dała się spalić
Bukowsko w powiecie sanockim po spaleniu przez UPA w 1946 r. Fotografia wykonana przez UBP w Sanoku. Źródło: Archiwum Fotograficzne Muzeum Historycznego w Sanoku / Wikimedia Commons. Domena publiczna.
środa, 9 września 2026
„Bydgoska krwawa niedziela”. Kłamstwo, którego potrzebował Goebbels
Niemieccy żołnierze pokazują zagranicznym dziennikarzom ciała osób przedstawianych przez propagandę III Rzeszy jako niewinne ofiary „bydgoskiej krwawej niedzieli”, Bydgoszcz, wrzesień 1939 roku. Oryginalny niemiecki opis fotografii, datowany na 9 września, obarczał Wielką Brytanię odpowiedzialnością za rzekome polskie zbrodnie. Fot. Heinz Fremke. Bundesarchiv, Bild 183-2008-0415-505. Licencja: CC BY-SA 3.0 DE.
Mikołajów nad Dniestrem. Ukraińska rebelia, która wybuchła za wcześnie
Mikołajów nad Dniestrem – rynek, 1912 r. Przedwojenna pocztówka przedstawiająca centrum miasta, w którym we wrześniu 1939 r. doszło do zbrojnego wystąpienia ukraińskich nacjonalistów przeciwko państwu polskiemu. Źródło reprodukcji: MyShtetl, kolekcja historycznych fotografii Mikołajowa.
Dlaczego Powstanie trwało dalej, skoro zwycięstwo było już niemożliwe?
Mała dziewczynka przechodzi obok jednego z prowizorycznych cmentarzy na ulicach Warszawy podczas Powstania, sierpień 1944 r. Wraz z przedłużaniem się walk takie miejsca stawały się częścią codziennego krajobrazu miasta. Fot. Keystone Press photographer, Ministry of Information Second World War Press Agency Print Collection, Imperial War Museums, HU 105736. Źródło reprodukcji: Wikimedia Commons. Domena publiczna – wygasły Crown Copyright.
wtorek, 8 września 2026
Wierzbiczno. Ukrainka z bagnetem i Ukrainka, która ratowała Polaków
Kowel na Wołyniu – dworzec kolejowy, 1917 r. Wierzbiczno, w którym we wrześniu 1943 r. doszło do mordu na polskich mieszkańcach, należało do powiatu kowelskiego. Fot. K.u.k. Kriegspressequartier, Lichtbildstelle – Wien. Źródło: Österreichische Nationalbibliothek / Wikimedia Commons. Domena publiczna, Public Domain Mark 1.0.
Majdan Górny. Noc, podczas której płonęły polskie domy
Majdan Górny. Kaplica p.w. Św. Ignacego w Osiedlu Huta spalona przez OUN-UPA w lutym 1945 r.
poniedziałek, 7 września 2026
Pierwsze rozmowy o kapitulacji. Czy Bór powinien zakończyć walkę?
Żołnierze Armii Krajowej z batalionu „Kiliński” po kapitulacji Powstania Warszawskiego. Fotografia z kolekcji Ministry of Information Second World War Press Agency Print Collection, Imperial War Museums, HU 105393. Źródło reprodukcji: Wikimedia Commons. Domena publiczna – wygasły brytyjski Crown Copyright.
Upadek Powiśla. Wisła była tak blisko i tak daleko
Wisła widziana z Powiśla, w głębi most średnicowy. We wrześniu 1944 r. kilkaset metrów rzeki oddzielało walczącą Warszawę od prawego brzegu, na który 14 września dotarły wojska sowieckie i polskie. Fot. Dariusz Kowalczyk, 24 października 2015 r., Wikimedia Commons, CC BY-SA 4.0
Dlaczego polski front rozpadł się w pierwszym tygodniu wojny?
Niemiecki plan inwazji na Polskę w 1939 roku. Mapa pokazuje rozmieszczenie głównych polskich armii oraz kierunki niemieckich uderzeń z Prus Wschodnich, Pomorza, Śląska i podporządkowanej Niemcom Słowacji. Opracowanie: Department of History, United States Military Academy, West Point. Źródło: Wikimedia Commons. Domena publiczna.
niedziela, 6 września 2026
Pierwsze rozmowy o kapitulacji. Czy Bór powinien zakończyć walkę?
Ranni żołnierze Armii Krajowej pomagają sobie podczas opuszczania ruin Warszawy po kapitulacji Powstania, październik 1944 r. Fot. Planet News photographer. Ministry of Information Second World War Press Agency Print Collection, Imperial War Museums, HU 105728. Źródło reprodukcji: Wikimedia Commons. Domena publiczna – UK Government work.
sobota, 5 września 2026
Upadek Powiśla. Wisła była tak blisko i tak daleko
Cywilna mieszkanka Warszawy przechodzi przez otwór wybity w ścianie budynku podczas Powstania Warszawskiego, sierpień 1944 r. Fot. Planet News photographer. Imperial War Museums, Ministry of Information Second World War Press Agency Print Collection, nr HU 105729. Źródło reprodukcji: Wikimedia Commons. Domena publiczna – wygasły UK Crown Copyright.
Poczta Polska i Krojanty. Jak prawdziwa walka została zamieniona w mit
Polscy obrońcy Poczty Polskiej w Gdańsku po kapitulacji placówki, 1 września 1939 roku. Niemcy uznali ich za „nielegalnych bojowników”; 38 pocztowców skazano następnie w bezprawnych procesach i rozstrzelano 5 października 1939 roku. Autor fotografii nieznany. Źródło archiwalne: Instytut Pamięci Narodowej, sygn. GK-5-1-12-1; Wikimedia Commons. Domena publiczna — PD-Poland.
piątek, 4 września 2026
Czy Powstanie należało zakończyć po upadku Starego Miasta?
Powstaniec Armii Krajowej wychodzi z kanału, Warszawa, wrzesień 1944 r. Kanały stały się podczas Powstania drogami łączącymi odcięte od siebie dzielnice i drogą odwrotu żołnierzy z utraconych pozycji. Fot. Planet News photographer. Imperial War Museums, HU 86081. Wikimedia Commons. Domena publiczna – wygasły brytyjski Crown Copyright.
Dlaczego Luftwaffe mogła bezkarnie niszczyć Warszawę?
Niemiecki Junkers Ju 87 Stuka podczas nalotu na Warszawę w sierpniu 1944 r. Fotografia wykonana przez Sylwestra Brauna „Krisa”, jednego z najważniejszych fotografów Powstania Warszawskiego. Źródło: Jerzy Piórkowski, „Miasto Nieujarzmione”, Warszawa 1957 / Wikimedia Commons. Status prawny według Wikimedia Commons: domena publiczna (PD-Polish).
czwartek, 3 września 2026
Finlandia ćwiczy wojnę. Polska nadal ćwiczy konferencje
Fińscy cywile schodzą do schronu w Helsinkach podczas alarmu przeciwlotniczego w czasie wojny zimowej. Doświadczenie sowieckich bombardowań stało się jednym ze źródeł fińskiej kultury obrony cywilnej, której ciągłość widać również podczas ćwiczeń Suojaan 2026. Fot. Julius.jaa, Wikimedia Commons, CC BY 2.0.
środa, 2 września 2026
Ranni pozostawieni na Starówce. Co zrobili z nimi Niemcy?
Szpital powstańczy w Pałacu Raczyńskich przy ul. Długiej 7 na warszawskim Starym Mieście. Na fotografii wykonanej 2 kwietnia 1945 r. widoczne są pozostałości po rannych powstańcach zamordowanych przez oddziały SS i spalonych na szpitalnych łóżkach po zajęciu Starówki 2 września 1944 r. Fot. Leonard Sempoliński. Źródło: Szymon Datner, „Zbrodnie okupanta w czasie Powstania Warszawskiego w 1944 roku”, Warszawa 1962 / Wikimedia Commons. Status prawny według Wikimedia Commons: domena publiczna, PD-Poland.
Archaniołowie terroru. Saint-Just i Heydrich jako technokraci masowej zbrodni
Louis Antoine de Saint-Just, „archanioł jakobińskiego terroru”. Portret przypisywany Pierre’owi-Paulowi Prud’honowi, 1793, olej na płótnie. Musée des Beaux-Arts de Lyon. Fotografia reprodukcji: Rama. Źródło: Wikimedia Commons. Domena publiczna.
wtorek, 1 września 2026
Most, którego Niemcy nie zdobyli. Tczew, Szymankowo i pierwsze godziny wojny
Most na Wiśle pod Tczewem wysadzony przez polskich saperów 1 września 1939 roku, aby uniemożliwić Niemcom wykorzystanie przeprawy. Autor nieznany. Źródło: Wikimedia Commons. Domena publiczna – PD-Poland.
Subskrybuj:
Posty (Atom)